رازهای زیبا جاودانه اند



نگاهی به چند معمای ناگشوده جهان



یک نویسنده، ژورنالیست و فیزیکدان امریکایی در کتاب خود به معرفی ۱۳ پدیده یی پرداخته است که نه تنها توانایی درک دانشمندان را به چالش می کشند بلکه تصویر ما از دنیا را نیز با بحران مواجه می کنند. به گزارش مهر «مایکل بروکس» مولف، ژورنالیست و گوینده است.

وی که در رشته فیزیک کوانتوم مدرک دکترا دارد به عنوان مشاور هفته نامه «نیوساینتیست» نیز فعالیت می کند. یکی از چالش برانگیزترین کتاب های این نویسنده و محقق، «۱۳ چیز که معنی نمی دهند» نام دارد. در این کتاب ۱۳ راز مهم زندگی بشر که هنوز دانشمندان به درک آن نرسیده اند، معرفی شده اند که در ادامه می خوانید.


۱) اثر پلاسیبو؛ نتایج تحقیقات دانشمندان نشان می دهد اگر به بیمارانی که درد می کشند اول مرفین و بعد یک محلول نمکی بدون خواص ضددرد تجویز شود، این محلول نمکی ساده اثر «پلاسیبو» خواهد داشت. اما اگر به محلول نمکی داروی «نالوکسن» افزوده شود که اثرات مرفین را از بین می برد، «پلاسیبو» نیز اثر نخواهد کرد. اما این مساله چگونه ممکن است؟ اعتقاد بر این است که «پلاسیبو» (داروی بی اثر) هیچ نقش خودعملکردی ندارد، اما یک پاسخ واقعی بیوشیمیایی، هورمونی و ایمنی بدن موجب می شود این اثر ایجاد شود. هرچند هنوز عملکرد دقیق این پاسخ مشخص نیست.

۲) افق های کیهانی؛ جهان ۱۴ میلیارد سال سن دارد و قطر آن برابر با ۲۸ میلیارد سال نوری است. هیچ چیز نمی تواند سریع تر از پرتوهای الکترومغناطیسی حرکت کند و هیچ پرتوی زمان کافی برای عبور از عرض تمام جهان را برای ایجاد تعادل گرمایی که مشاهده می کنیم، ندارد. بنابراین چگونه می توان توضیح داد از هر سوی جهان یک پرتو کیهانی سه درجه یی به طرف ما در حرکت است؟ فرض می شود همگنی موجب می شود این پرتوها به سرعت و در مرحله کمی پس از «انفجار بزرگ» گسترده شوند. اما این توضیحی است که خود نیازمند توضیحات بیشتر است.

۳) پرتوهای انرژی؛ انرژی های کیهانی ذراتی هستند که با سرعت بسیار بالا سفر می کنند. این پرتوها با فوتون های حاضر در فضا تصادم می کنند و انرژی از بین می رود. «اینشتین» محاسبه کرد هیچ پرتو کیهانی خارج از کهکشانی نمی تواند با انرژی بیشتر از ۱۰+۵ به توان ۱۹ الکتروولت حرکت کند. اما از ۱۰ سال قبل نشان داده شد پرتوهای کیهانی دارای انرژی بسیار زیادی هستند. اما چگونه ممکن است؟ فرضیه ها بیان می کنند تمام فضا به یک شکل واحد نیست بنابراین مسیرهای ویژه یی وجود دارند که در آنها ذرات انرژی کمتری را از دست می دهند. این فرضیه، شناخت ما را از کیهان مختل می کند.

۴) همیوپاتی در بلفست؛ پزشکی همیوپاتی معتقد است داروها می توانند توانایی عملکرد خود را حفظ کنند حتی اگر بی نهایت رقیق شوند. اما هیچ آزمایشی در مورد این فرضیه وجود نداشت تا اینکه محققان دانشگاه کوئین در بلفست نشان دادند هیستامین (داروی ضدآلرژی طبیعی) حتی اگر تا حدی رقیق شود که در محلول تنها یک مولکول هیستامین وجود داشته باشد و در واقع تنها خاصیت آب باقی مانده باشد، باز هم این دارو خواص خود را حفظ می کند. این یک راز زیبا بود.

۵) ماده تاریک؛ ماده مرئی به اندازه کافی نیروی گرانش لازم برای تمام کهکشان ها و اجرام آسمانی درون آنها را تولید می کند. این در حالی است که «ماده تاریک» که جرم گمشده جهان است نیز تنها با نیروی گرانش حفظ می شود. اما این نیروی گرانش اضافی چگونه ایجاد می شود. فرضیه ها در این مورد می گویند در دورترین فاصله های کیهانی، قانون گرانش با آن چیزی که ما از این قانون می شناسیم، متفاوت است. بنابراین فیزیک نیازمند یک بازنویسی است.

۶) متان مریخی؛ در سال ۱۹۷۶ کاوشگر «وایکینگ» روی مریخ موادی را با کربن ۱۴ نشانه گذاری کرد. این مواد گاز متان منتشر می کردند. تحقیقاتی که به موازات این کشف انجام شد حضور میکروارگانیسم ها را تایید کرد. اکنون تازه ترین تحقیقات دانشگاه کالیفرنیا یک ریتم شبانه روزی را در سطح سیاره سرخ نشان می دهد که در این ریتم فعالیت های بیوشیمیایی دیده می شود. ریتم های شبانه روزی می توانند به معنی آغاز زندگی باشند.

۷) تترا نوترون ها؛ «اصل طرد پائولی» یک اصل در مکانیک کوانتوم است. این اصل بسیار مهم بیان می کند در یک سیستم کوانتومی، دو یا چند فرمیون همسان (مثلاً دو الکترون) نمی توانند هم زمان حالت کوانتومی یکسانی داشته باشند. این اصل را «ولفگانگ پائولی» فیزیکدان اتریشی در ۱۹۲۵ بیان کرد. براساس اصل طرد «پائولی»، دو نوترون در یک سیستم یکسان با خاصیت همسان نمی توانند یک خاصیت کوانتومی داشته باشند. اما آزمایشی که در فرانسه انجام شد، توانست چهار نوترون را در این موقعیت ممنوعه شناسایی کند. به این ترتیب دانشمندان در مورد این اصل دچار سردرگمی شدند.

۸) پایونیر بسیار سریع؛ کاوشگرهای «پایونیر ۱۰» و «پایونیر ۱۱» در دهه ۷۰ به سوی خارج از منظومه شمسی پرتاب شدند و بلافاصله به طرز اسرارآمیزی شتاب گرفتند. به طوری که این شتاب آنها را به ارتفاع بیش از ۴۰۰ هزار کیلومتری هدایت کرد. شاید این کاوشگرها تحت تاثیر «انرژی تاریک» قرار گرفته بودند. هنوز کسی در این مورد چیزی نمی داند.

۹) انرژی تاریک؛ اعتقاد بر این است که گسترش جهان تحت اثر نیروی گرانش متوقف می شود. این درحالی است که کشفیات جدید نشان می دهد این گسترش با نیروی گرانش شتاب می گیرد. اما چه انرژی موجب این شتاب می شود؟ این عامل محرک، انرژی تاریک نام دارد. تاکنون اطلاعات دقیقی از ماهیت واقعی آن به دست نیامده است به همین دلیل از آن به عنوان انرژی «ایکس» نیز یاد می شود.

۱۰) دهمین سیاره؛ دهمین سیاره یکی از چندین سیارک از نوع «کوائورار» یا «سدنا» که هر چند وقت یک بار پیدا می شود، نیست بلکه یک سیاره بزرگ مثل زمین است که بالاتر از پلوتون قرار دارد. در حدود سال ۲۰۱۵ یک کاوشگر ناسا به این منطقه خواهد رسید و شاید بتواند این سیاره را شناسایی کند.

۱۱) سیگنال رادیویی «Wow»؛ ۱۵ آگوست ۱۹۷۷ یک رادیوستاره شناس از اهایو پس از آنکه یک سیگنال ۳۷ ثانیه یی را ثبت کرد که بسامد آن ۱۴۲۰ مگاهرتز بود فریاد زد Wow. این بسامد برای فرستنده های زمینی استفاده نمی شود. همچنین سیگنال هایی که از فضا می آیند در طیف وسیع تری هستند. در حقیقت این بسامد رادیویی چیزی شبیه به یک پیام فرازمینی بود که تا پیش از آن هرگز دریافت نکرده بودیم.

۱۲) ثابت ها و غیرثابت ها؛ در سال ۱۹۹۷ در استرالیا نور یک تب اختر در فاصله ۱۲ میلیارد سال نوری از زمین بررسی شد. نتیجه این بررسی ها نشان می داد در مدت سفر این نور، تغییراتی در «ثابت ساختار نهایی» آن ایجاد شده بود. این درحالی است که ثابت ها هرگز نباید تغییر کنند. اگر قرار باشد ثابت ها در زمان و در فضا تغییر کنند نمی توان هیچ چیزی از جهان را درک کرد.

۱۳) گداخت سرد؛ در سال ۱۹۸۹ دو دانشمند اعلام کردند توانسته اند در دمای محیط فرآیندی را که انرژی موجود در قلب خورشید را می سازد، بازسازی کنند. این آزمایش هرگز پذیرفته نشد اما بررسی ها همچنان ادامه دارند. اگر نتایج این بررسی ها مثبت باشد، بسیاری از مشکلات انرژی حل خواهد شد.



روزنامه اعتماد ( www.etemaad.ir )