سه‌سال تا خداحافظی با مدارس سنگی‌ خوزستان

23

1399/2/22

18:11


سه‌سال تا خداحافظی با مدارس سنگی‌ خوزستان

سلامت نیوز: قرار است مدارس سنگی خوزستان حذف شود. تفاهم‌نامه‌ای بین سازمان نوسازی و بنیاد علمی- آموزشی قلم‌چی امضا ‏شده تا دیوارهای این مدارس خراب شود و کلاس‌های درس ایمنی برای دانش‌آموزان ساخته شود. این بار اولی نیست که از حذف ‏کلاس‌ها و مدارس خطرناک سخن به میان می‌آید.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه شهروند ،پیش از این فراوان درباره حذف کلاس‌های سنگی، کانکسی، خشتی و کپری ‏ایلام، خراسان شمالی و اصفهان و سیستان‌وبلوچستان صحبت شده و حالا نوبت به خوزستان رسیده است. آمارها نشان می‌دهد ‏یک‌هزار و ٣٠٠ مدرسه سنگی در استان خوزستان از روی زمین بالا رفته که ٨٠ مدرسه به‌عنوان خطرناک‌ترین مدرسه‌ها ‏شناسایی شده‌اند.

حالا قرار است تا مهر امسال این مدارس تخریب شود و مدارسی با مصالح پلیمری جایگزین‌ شود. براساس ‏آنچه در تفاهم‌نامه آمده و بنابر برآوردهای اولیه، ٥میلیارد تومان برای مدرسه‌سازی لازم است که ٥٠‌درصد آن را خیرین قرار ‏است پرداخت کنند و مابقی را دولت.‏حذف مدارس کانکسی، خشت و گلی و سنگی داستان امروز و دیروز نیست.‌

سال ٩١ بود که حاجی‌بابایی، وزیر وقت آموزش‌و‏پرورش، همزمان با افتتاح دو مدرسه هوشمند، خبر از حذف مدارس غیراستاندارد داد. نزدیک به هشت‌سال از اعلام این مسئول ‏دولتی می‌گذرد اما هنوز صحبت‌ها بر سر مدارس خشتی، سنگی و کپری و دیوارها و سقف‌های لرزان مدارس ناامن برای دانش‌‏آموزان است. ‌سال ٩١ قرار بود جشن ملی برچیده شدن نزدیک به یک‌هزار مدرسه خشت و گلی برپا شود؛ جشنی که به گفته ‏وزیر وقت به دلیل وجود شمار محدودی از این مدارس در سیستان‌وبلوچستان به تعویق افتاد.

‏زنگ حذف مدارس سنگی خوزستان از‌سال ٩٥ به صدا درآمد، زمانی که رضا رضایی، مدیرکل سابق نوسازی استان خوزستان در ‏مرداد ٩٥ خبر برچیده شدن مدارس خشتی و سنگی تا نیمه دوم‌سال ٩٦ را داده بود: «در صورت تأمین اعتبار در‌سال تحصیلی ‏‏٩٦-٩٥ بیش از ٩٠ باب فضای آموزشی در قالب ٣٦٠کلاس درس به بهره‌برداری خواهد رسید تا دیگر شاهد مدرسه خشت و ‏سنگی در استان خوزستان نباشیم.» خبری که حالا اجرایی شدنش به‌سال ٩٩ موکول شده و علی قربانی، مدیرکل سازمان ‏نوسازی وقت از تکمیل آن طی سه‌سال آینده می‌گوید. ‏


‏ زیرسازی ١١مدرسه باقی‌مانده در یک‌ماه‏

«نامه زده بودند، مدارس کانکسی برچیده شوند. چندسالی است در آموزش‌وپرورش‌ هستم. هر‌سال نامه می‌زنند اما در عمل هیچ‌کاری ‏انجام نمی‌شود.» شهنام عالی‌وند، مسئول آموزش عشایر چلو شهرستان اندیکا از نیمه‌تمام ماندن حذف مدارس ‏چادری، کانکسی و کپری می‌گوید: «قرار بود این مدارس حذف و جایشان را مدارس یک‌ یا دو کلاسه آجری بگیرد اما در دو‌سال ‏گذشته تنها یک مدرسه آجری ساخته شده و یکی هم درحال ساخت است.»

‏روستای «ده‌سوخته» ١٠دانش‌آموز، «تلاش» ٢٧دانش‌آموز، «سنگباران» ٤دانش‌آموز، «دره‌انار» ٨دانش‌آموز، «پارسا» و «کنگره» ‏هر کدام ٨ و ٦ دانش‌آموز و دِلی‌سفلا ٣٧دانش‌آموز. اینها بخش کوچکی از آمار بلندبالای مدارس سنگی منطقه «چلو» اندیکا ‏هستند؛ آماری که عالی‌وند به«شهروند» می‌دهد: «مدارس بیشتری هم هستند. هر چند در طرح برکت ٢٥مدرسه سروسامان ‏گرفتند، البته ٤٠ مدرسه چادری، سنگی، کانکسی و استیجاری هم داریم. استیجاری‌ها ١٣مدرسه می‌شوند.»

او می‌گوید که‌سال ‏‏٨٥-٨٤ طلبه‌ای به استان آمد و با دیدن شرایط مدارس به مقام معظم رهبری نامه زد و بودجه‌ای گرفت: «در بخش آب و برق و ‏جاده روستاها کارهای خوبی انجام شده است، در «لالی»، «مسجدسلیمان» و «اندیکا» و ... چند مدرسه ساخته شد و در «چلو» ‏‏٢٥ مدرسه ساختند.» ‏١٠‌روز قبل از شیوع کرونا در ایران، خبر آمدن مدارس پیش‌ساخته در «چلو» پیچید.

آمارهای نوسازی از اختصاص ١٢مدرسه ‏پیش‌ساخته به «چلو» خبر می‌دهند؛ مدارسی در مساحت ٨١متری یعنی در فضای ٩متر در ٩ متر که قرار بود قبل از آمدن ‏مدارس پیش‌ساخته زیرسازی‌شان با بتن و سنگ تمام شود: «ماشینم را فروختم و ١٨میلیون خرج زیرسازی یکی از مدارس کردم ‏تا قلم‌چی و نوسازی از تهران مدارس را بیاورند و نصب کنند. نوسازی به ما نامه زد که چند مدرسه معرفی کنید، می‌خواهیم ‏مدارس پیش‌ساخته بیاوریم.

من هم مدارسی که راه ارتباطی داشتند و می‌شد مصالح برد را معرفی کردم.» برای شروع زیرسازی ‏مدارس پیش‌ساخته قراردادی میان نوسازی و بخش عشایر «چلو» بسته نشده و همه‌چیز تنها در حد حرف بوده. او ادامه ‏می‌دهد: «چیزی روی کاغذ نیامده. اینجا شهر کوچکی است و روی حرف هم حساب باز می‌کنیم. برج ١١ بود که از نوسازی تماس ‏گرفتند که به سرعت سریعا زیرسازی یکی از مدارس را شروع کن. ١٥-١٠ روز اول کرونا زیرسازی تمام شد و عکس‌ها را ‏فرستادیم نوسازی.

تا این لحظه فقط گفتند چقدر هزینه کردی؟ فاکتورها را دادم اما هنوز پول خودم را هم ندادند. در مورد اینکه ‏این سازه‌ها چه زمانی و از کجا قرار است بیاید به من چیزی نگفتند. اگر نوسازی اعلام کند یک‌ماهه زیرسازی ١١مدرسه دیگر را ‏هم تمام می‌کنم.»‏


فعلا هیچ اتفاقی نیفتاده

اندیمشک با مدارس سنگی غریبه نیست و تنها در بخش الوار از ٢١مدرسه موجود، هشت مدرسه با سنگ و گِل بالا رفته‌اند و ‏خبری از جایگزینی نیست. هرچند کانکس‌های سیل فروردین‌ماه جایگزین سه مدرسه سنگی شدند تا از آمار این مدارس در ‏اندیمشک کاسته شود: «فعلا در محدوده ما اتفاقی نیفتاده است. به ما کانکس دادند، نه از قلم‌چی، از هلال‌احمر و فرمانداری ‏شهرستان اما همچنان در این بخش مدارس سنگی وجود دارد.»

بهمن مهاجر، راهبر آموزشی منطقه الوار اندیمشک با ٢٠‌سال ‏سابقه سرکشی به این مدارس از وضع سه مدرسه‌ای می‌گوید که کانکس‌ها جایشان را گرفتند و ‏حالا به نام‌های مدرسه جهان‌آرا، مدرسه رشادت و شهید دقایقی فعالیت‌می‌کنند: «فضای مدارس سنگی اصلا استاندارد نیست. ‏وقتی فضا استاندارد نیست، آموزش به‌خودی‌خود تعطیل می‌شود. در تابستان این مدارس گرم و زمستان‌ها سرد هستند؛ مدارسی ‏که بیشترشان در مناطق صعب‌العبور که بارندگی بیشتری دارند، قرار گرفته‌اند. به نظر شما عدالت آموزشی در چنین فضاهایی ‏رعایت می‌شود؟»

‏مدارس سنگی یعنی فضایی ١٢ یا ١٦متری که ٥ تا ١٢ دانش‌آموز را در خود جای می‌دهند. این مدارس بعد از پایان کار، محل ‏زندگی معلم هم است: «خوابگاه معلم‌ها در همین فضای ١٢متری در نظر گرفته شده است. صعب‌العبور بودن این مناطق دلیل ‏موجهی برای ادامه فعالیت این مدارس نیستند. این دانش‌آموزان جزو خانواده‌هایی‌اند که در بخش تولید محصولات لبنی و ‏کشاورزی کشور فعال‌اند، آیا این حق دانش‌آموزان است؟ این مناطق نیاز به مدارس پیش‌ساخته بتونی‌ دارند، چون کانکس هم ‏فضای مناسب آموزشی برای این مناطق نیست.» ‏


‏٣٠٠میلیارد تومان اعتبار و اما و اگرهای اجرایی‌شدن پروژه‌ها

خوزستان ٦‌هزار مدرسه را در خود جای داده است؛ مدارسی که گفته می‌شود ٣٠درصدشان تخریبی‌اند. زلزله در حد توان لرزه ‏بر اندام بعضی از مدارس انداخته. سیل فروردین‌‌ماه هم که آمد با ١١٤ مدرسه در فهرست بازسازی و تعمیر قرار گرفتند، اما حالا ‏هزار و ٣٠٠ مدرسه سنگی، زخم قدیمی و ماجرای تازه خوزستان است؛ ماجرایی که باید دید چه زمان با رفتن مدارس سنگی به ‏پایان خوش خود خواهد رسید. علی قربانی، مدیرکل سازمان نوسازی استان خوزستان از بازسازی و ‏تکمیل ١١٤ مدرسه آسیب‌دیده از سیل فروردین‌ماه می‌گوید. این مدارس تکمیل شده و تعدادی هم به بهره‌برداری ‏رسیده‌اند:

«وزیر از منطقه بازدید داشت و ٥٠میلیارد تومان کمک نقدی به بازسازی مدارس کرد. بیشتر این مدارس افتتاح شده و مورد ‏بهره‌برداری قرار گرفته‌اند. ٣٥مدرسه هم افتتاح‌شان به فروردین‌ماه کشید که به دلیل کرونا دانش‌آموزان نتوانستند در آنها حاضر ‏شوند.» قربانی از ٥٠پروژه اضافی می‌گوید که قرار است در مهر و آبان‌ سال آینده افتتاح شوند.

او درباره ٣٥٠ مدرسه ‏کانکسی که قرار بود در ‌سال تحصیلی ٩٧-٩٨ تعیین‌تکلیف شوند هم می‌گوید: «٣١٥ کلاس هستند، نه مدرسه که اغلب در ‏مدارس شهری و روستایی بودند. کانکس‌های این مناطق جای‌شان را به ساختمان‌ها داده‌اند، البته قرار است کانکس‌های سالم را به ‏مدارس عشایری اختصاص بدهیم. در حوزه عشایری ما ‌هزار و ٣٠٠ مدرسه سنگی داریم. این مدارس طبق برنامه قرار است تا سه ‏سال آینده حذف شوند.» ‏


طرح حذف مدارس سنگی در سه‌سال آینده انجام می‌شود

مدیرکل سازمان نوسازی استان خوزستان با اشاره به ٣٠٠کلاس سنگی یک تا چهار کلاسه و حذف آنها تا یک‌سال و نیم آینده ‏توضیح می‌دهد:«ماجرای حذف ٨٠مدرسه تخریبی و خطرآفرین سنگی مربوط به تفاهم‌نامه با بنیاد قلم‌چی است. طبق تفاهم‌نامه ‏قرار است ٨٠مدرسه به شکل مشارکتی ساخته شود. با کارخانه‌ها وارد مذاکره شده‌ایم، اما انتخاب روش به دقت بیشتری نیاز دارد، ‏هرچند زیرسازی تعدادی از این مدارس هم انجام شده است.» قربانی می‌گوید تفاهم‌نامه بازسازی ٨٠ مدرسه مربوط به بهمن ‏سال گذشته است و طرح حذف مدارس سنگی در سه‌سال آینده انجام می‌شود: «با گروه‌های مختلف صحبت‌هایی داشتیم تا ‏بتوانیم در سه‌سال آینده آن را اجرایی کنیم.

امیدواریم با رشد اعتبارات مشارکتی و با کمک دولت این پروژه‌ها اجرایی شود.» ‏مدیرکل سازمان نوسازی خوزستان مهرماه ٩٩ را زمان توافق‌شده در تفاهم‌نامه برای افتتاح ٨٠مدرسه سنگی تخریبی اعلام ‏می‌کند: «قرار بود در مهر ٩٩ پروژه تمام شود. ما هنوز در مرحله زیرسازی هستیم. مرحله کارخانه و انتخاب پیش‌ساخته‌ها هم ‏پیچیدگی‌های خودش را دارد.

هر روستا شرایط خاص خودش را دارد، یک روستا جاده ندارد. در روستای دیگری جرثقیل کوچک ‏می‌تواند رفت‌وآمد کند و .... سعی می‌کنیم تعدادی را تا مهرماه آماده کنیم. نیاز است خودم یا معاونانم سفرهایی به تهران و ‏سرکشی به کارخانه‌ها داشته باشند، اما با وجود کرونا این مسأله هم به تعویق افتاده است.» حذف‌ هزار و ٣٠٠مدرسه سنگی استان ‏خوزستان نیازمند ٣٠٠میلیارد تومان اعتبار است؛ اعتباری که قربانی امیدوار است طی سه‌سال از محل اعتبارات و خیرین تأمین ‏شود تا خوزستان برای همیشه با مدارس سنگی خداحافظی کند:

«هزار و ٣٠٠مدرسه سنگی واقعیت خوزستان است، اما ‏‏٣٠٠میلیارد تومان هم عدد بزرگی است، نکته قابل توجه ماجرا این است در مسیر درستی قرار گرفته‌ایم. یکی دیگر ‏تفاهم‌نامه‌ای ٥٠میلیارد تومانی است که میان استاندار خوزستان و سازمان نوسازی کشور منعقد شده است تا صد کلاس سنگی باغملک ‏و ایذه حذف شوند.» ‏


دانش‌آموزان در سایه‌‏
‏[شهاب مشایخی | معلم جنوب کرمان] مدارس تخریبی و کپری‌ مشکل جنوب کرمان است؛ مدارسی که ٢٨‌هزار دانش‌آموز این منطقه را دور ‏هم جمع کرده‌اند به امید آموزش. از این تعداد دانش‌آموز ١٦هزارنفر در مقطع ابتدایی تحصیل ‏می‌کنند، این درحالی است که ١٥کلاس درس دوره ابتدایی زیر سایه درختان تشکیل می‌شود.

کانکس ‏داشتن برای دانش‌آموزان این منطقه یعنی نهایت خوشبختی، چرا که آمار مدارس زیردرختی در این ‏منطقه بالاست. مدارس تخریبی، کپری و کانکسی به روستاها و مناطق صعب‌العبور اختصاص دارد؛ ‏مناطقی که اداره کل‌های وزارتخانه‌ هم سالی یک‌بار به آنها سر نمی‌زنند. مسئولان وزارت آموزش‌و‏پرورش اعلام کرده‌اند تا پایان‌سال ٩٩ تمام مدارس کپری حذف می‌شود اما به نظر می‌رسد این ‏اقدام با واقعیت‌های موجود فاصله زیادی دارد.

حالا در این میان، براساس طرح وزارت آموزش‌و‏پرورش، در مناطق محروم، کلاس‌های پیش دبستانی هم مورد حمایت قرار می‌گیرد اما باز هم این ‏مدارس تشکیل می‌شود و در انتهای‌سال حق‌الزحمه ناچیزی به معلم داده می‌شود.‌ سال گذشته حق‌‏الزحمه یک‌سال معلم ٩٣‌هزار تومان بود و امسال به ١٠٢‌هزار تومان رسید.

این درحالی است که ‏‏٤٠‌هزار تومان پول کتاب دانش‌آموز و ٨‌هزار تومان پول بیمه بود که همه اینها از جیب معلم ‏پرداخت شده است. متأسفانه طرح‌های آموزش‌وپرورش بدون در نظر گرفتن مهاجرت‌ها و شرایط ‏حاکم بر مناطق صورت می‌گیرد، به همین دلیل هیچ‌وقت به شکل کامل در اجرا موفق نمی‌شوند، ‏بنابراین به راحتی می‌توان نتیجه گرفت که مدارس کپری همچنان به کار خود ادامه خواهند داد.

یکی ‏دیگر از مشکلات به تعویق افتادن هشت تا دَه‌ساله نوسازی مدارس در این مناطق است و حالا با گذر زمان ‏مدیران جدید با حجم بالایی از مدارس تخریبی و کپری روبه‌رو هستند به این معنا که هر‌سال باید ‏‏١٥مدرسه در این منطقه ساخته یا نوسازی می‌شد اما به سال‌های بعد موکول شده تا امروز شاهد این ‏حجم از مدارس تخریبی و کپری در جنوب کرمان باشیم.

مدارس غیردولتی حمایتی مشکل جدی دیگر ‏دانش‌آموزان مناطق محروم است. مدارسی که ساختمان و فضای فیزیکی آن را آموزش‌وپرورش تأمین ‏می‌کند و تحت اجاره موسسی غیردولتی است. به هر دانش‌آموز در این مدارس سرانه‌ای از طرف ‏آموزش‌وپرورش تعلق می‌گیرد. موضوعی که باعث شده هر موسس غیردولتی چند مدرسه را به شکل ‏رانتی تحت پوشش خود داشته باشد بدون اینکه مسأله آموزش برایش اهمیتی داشته باشد. ‏شواهد بر پایین بودن سطح آموزش آن هم به شکل معناداری صحه می‌گذارد.

این موسسان برای گرفتن ‏سرانه بیشتر، تعداد دانش‌آموزان این مدارس را افزایش می‌دهند و کلاس‌های جدید راه می‌اندازد ‏به‌طوری که اغلب این کلاس‌ها با بلوک و ابزار غیراستاندارد ساخته می‌شود. از آنجایی که این مدارس ‏به مناطق محروم تعلق دارد معلم‌های رسمی آموزش‌‌وپرورش در آنها تدریس نمی‌کنند و بیشتر ‏معلم‌های این روستاها برای جمع‌آوری رزومه به تدریس مشغولند و تعدادی از ‏این معلم‌ها در روستاهای مجاور کارگری می‌کنند. عمده آسیب‌ها را متاسفانه ما در این مدارس داریم. سرنوشت سه‌هزار دانش‌آموز رودبار جنوب در این مدارس رقم می‌خورد. دانش‌آموزانی که ‏اغلب ترک‌تحصیل نقطه پایانی آموزش‌شان است.

مطالب مشابه


تصویری


ویدئو